Een stemapparaat of tuner-app is tegenwoordig bijna niet meer weg te denken uit de setup van een gitarist. Met één druk op de knop zie je of een snaar te hoog of te laag staat. Toch blijft het gitaar stemmen op gehoor een nuttige vaardigheid om te leren. Door zelf naar de verschillen tussen tonen te luisteren, ontwikkel je namelijk een beter muzikaal gehoor. Je leert niet alleen je gitaar stemmen, maar wordt ook beter in het herkennen van toonhoogte en kleine verschillen tussen noten.
Hoe stem je een gitaar op gehoor?
Bij het stemmen op gehoor heb je eerst een referentietoon nodig. Dat kan bijvoorbeeld de lage E zijn van een piano, een andere gitaar of een stemvork. Vervolgens stem je de andere snaren relatief aan deze toon.
Een veelgebruikte methode is om de snaren onderling te vergelijken. De vijfde fret van de lage E-snaar klinkt bijvoorbeeld hetzelfde als de open A-snaar. Daarna kun je de vijfde fret van de A-snaar vergelijken met de open D-snaar.
Voor de G- naar B-snaar gebruik je de vierde fret van de G-snaar. Daarna kun je voor de hoge E-snaar weer de vijfde fret van de B-snaar gebruiken.
Je leert kleine toonhoogteverschillen herkennen
Wanneer je een gitaar op gehoor stemt, moet je goed luisteren naar de manier waarop twee tonen met elkaar klinken. Als de tonen niet precies gelijk zijn, hoor je een soort zweving of puls in het geluid.
Door de snaar langzaam bij te draaien, wordt die beweging steeds kleiner. Wanneer de tonen goed op elkaar zijn afgestemd, verdwijnt deze zweving grotendeels. Dit is een eenvoudige manier om je gehoor te trainen. Na verloop van tijd kun je kleinere verschillen in toonhoogte steeds sneller herkennen.
Een tuner blijft belangrijk
Stemmen op gehoor betekent niet dat je een elektronische tuner moet vermijden. Moderne tuners zijn juist erg handig wanneer je snel en nauwkeurig wilt stemmen, bijvoorbeeld tijdens een optreden of repetitie.
Ook bij alternatieve stemmingen kan een tuner veel tijd besparen. Je kunt eerst met een tuner de basis goed zetten en daarna eventueel controleren of alles muzikaal goed klinkt. Het leren stemmen op gehoor is daarom vooral een aanvulling op moderne hulpmiddelen en geen vervanging ervan.
Handig tijdens repetities en optredens
Een ander voordeel van stemmen op gehoor is dat je minder afhankelijk wordt van apparatuur. Stel dat de batterij van je tuner leeg is of je telefoon niet beschikbaar is. Met een referentietoon kun je nog steeds je gitaar stemmen.
Ook tijdens een repetitie kan het handig zijn om snel te kunnen horen welke snaar niet goed staat. Zeker wanneer meerdere gitaristen tegelijk spelen, vallen kleine verschillen in stemming soms snel op. Een goed getraind gehoor helpt je daardoor niet alleen bij het stemmen, maar ook bij het spelen met andere muzikanten.
Je muzikale gehoor wordt sterker
Het belangrijkste voordeel van stemmen op gehoor is misschien wel dat je bewuster leert luisteren. Gitaristen zijn tijdens het spelen voortdurend bezig met toonhoogte, akkoorden, intervallen en intonatie.
Door regelmatig bewust naar tonen te luisteren, train je jezelf om deze verschillen beter te herkennen. Dat kan later ook helpen bij het uitzoeken van nummers op gehoor, improviseren en het herkennen van akkoorden en melodieën. Stemmen wordt daarmee meer dan alleen het correct instellen van je snaren. Het wordt een kleine oefening waarmee je je muzikale gehoor blijft ontwikkelen.
Een oude techniek die nog steeds waarde heeft
Hoewel een moderne tuner de snelste manier is om een gitaar nauwkeurig te stemmen, heeft stemmen op gehoor nog steeds een duidelijke functie. Het leert je beter luisteren naar toonhoogte en maakt je minder afhankelijk van technische hulpmiddelen.
Vooral beginnende gitaristen kunnen er veel van leren, maar ook ervaren spelers kunnen hun gehoor ermee blijven trainen. Een tuner en je eigen oren hoeven elkaar daarom niet uit te sluiten: juist de combinatie van beide geeft je meer controle over je instrument.