Er is weer iets nieuws in de gitaarwereld en zoals dat tegenwoordig gaat, lijkt binnen een paar weken iedereen het erover eens te zijn dat dit hét ding is. NAM A2, voluit Neural Amp Modeler Architecture 2, wordt op dit moment door veel gitaristen, YouTubers en andere influencers enthousiast besproken. De technologie moet een flinke stap vooruit zijn ten opzichte van de eerdere Neural Amp Modeler-generatie en zou niet alleen nauwkeuriger, maar ook efficiënter zijn. Bovendien is NAM interessant omdat het geen gesloten systeem van één fabrikant is.
De technologie kan door verschillende fabrikanten worden gebruikt en dat begint nu zichtbaar te worden. HeadRush heeft inmiddels ondersteuning voor NAM A2 toegevoegd aan onder meer de Prime, Core en Flex Prime en ook Valeton werkt aan ondersteuning. Als alles volgens planning verloopt, moet die ondersteuning daar binnenkort beschikbaar komen.
Dat klinkt allemaal behoorlijk indrukwekkend. Toch moet ik bij dit soort ontwikkelingen altijd een beetje oppassen. Niet omdat ik denk dat NAM A2 slecht is, maar omdat ik inmiddels lang genoeg rondloop in de wereld van digitale gitaarapparatuur om te weten dat we als gitaristen nogal gevoelig zijn voor de volgende revolutie. Iedere paar jaar verschijnt er wel iets waarvan iedereen zegt dat het nu écht anders is. En vaak is de technologie inderdaad indrukwekkend. Alleen blijkt dat niet automatisch te betekenen dat je er als gitarist ook daadwerkelijk gelukkiger van wordt.
Tonex was ook de toekomst
Een paar jaar geleden was het IK Multimedia TONEX dat de wereld zou veranderen. De amp captures waren revolutionair, de geluidskwaliteit was volgens veel gebruikers ongekend en YouTube stond vol met vergelijkingen waarin een digitale capture nauwelijks nog van een echte versterker te onderscheiden zou zijn. Ik ben daar destijds behoorlijk enthousiast in meegegaan. Sterker nog: ik heb uiteindelijk twee Tonex-apparaten gekocht, een grote en een kleine. En hoewel ik absoluut niet ontken dat de technologie knap is, was mijn uiteindelijke conclusie toch vooral: is dit het nou?
Dat is misschien een belangrijk onderscheid in deze hele discussie. Een technologie kan technisch fantastisch zijn en toch niet noodzakelijkerwijs zorgen voor een betere speelervaring. Ik heb inmiddels behoorlijk wat modelers, plugins en digitale systemen geprobeerd. Soms is het verschil tussen een echte versterker en een model verbluffend klein. Maar als ik vervolgens een uur lang met zo’n systeem speel, ben ik niet automatisch meer geïnspireerd dan wanneer ik gewoon mijn gitaar in een goede versterker prik. Uiteindelijk gaat het niet alleen om de vraag of een model technisch gezien dichter bij het origineel zit. Het gaat erom of je er zin van krijgt om gitaar te spelen.
NAM A2 moet een flinke stap zijn
NAM bestaat al langer, maar Architecture 2 moet volgens de ontwikkelaars een belangrijke verbetering betekenen. De nieuwe architectuur is ontworpen om versterkers, pedalen en andere apparatuur nog nauwkeuriger te modelleren, terwijl de benodigde rekenkracht relatief laag blijft. Dat laatste is belangrijk, want juist de efficiëntie maakt het mogelijk om NAM niet alleen op een krachtige computer te gebruiken, maar ook op hardware die qua rekenkracht veel beperkter is.
En daar zit misschien wel het interessantste aspect van NAM A2. De technologie is niet alleen bedoeld als een nieuwe plugin voor je computer. Het idee van een open platform waarbij captures door gebruikers en fabrikanten kunnen worden gemaakt en vervolgens op verschillende apparaten kunnen worden gebruikt, kan de markt behoorlijk veranderen. Als je straks een goede capture van een versterker kunt downloaden en die zonder ingewikkelde tussenstappen op verschillende betaalbare apparaten kunt gebruiken, wordt de afstand tussen software en hardware een stuk kleiner.
HeadRush heeft dat inmiddels serieus opgepakt. De fabrikant heeft NAM-ondersteuning toegevoegd aan verschillende modellen, waardoor je NAM-captures rechtstreeks vanuit een hardwaremodeler kunt gebruiken. Dat is een stuk interessanter dan weer een plugin erbij op je computer. Want laten we eerlijk zijn: het is allemaal geweldig om duizenden captures te kunnen downloaden, maar uiteindelijk willen de meeste gitaristen gewoon hun apparaat aanzetten, een preset kiezen en spelen.
En dan komt Valeton
Ook Valeton heeft ondersteuning aangekondigd. Dat vind ik persoonlijk interessant, omdat daarmee NAM A2 ook in een veel betaalbaarder segment terecht kan komen. Als de technologie inderdaad zo efficiënt is als wordt beweerd, hoeft NAM A2 niet uitsluitend beschikbaar te zijn op dure high-end apparatuur. Dat kan ervoor zorgen dat het systeem zich razendsnel verspreidt.
Maar daarmee zijn we nog niet bij de belangrijkste vraag: klinkt het daadwerkelijk beter?
Want wat betekent beter eigenlijk?
Als je een echte versterker opneemt en vervolgens een goede NAM A2-capture maakt, kan het verschil inderdaad verbluffend klein zijn. Maar dat betekent niet automatisch dat NAM A2 als geheel beter klinkt dan een Kemper, Fractal, Quad Cortex, TONEX, Helix of een goede versterkerplugin. De kwaliteit van de uiteindelijke sound wordt namelijk niet alleen bepaald door de technologie waarmee je de capture maakt. De capture zelf is minstens zo belangrijk.
Een fantastische versterker met een goede speaker, een goede microfoon, de juiste microfoonpositie en iemand die weet wat hij doet, kan een fantastische capture opleveren. Maar een slechte opname van dezelfde versterker blijft een slechte capture, hoe geavanceerd de technologie erachter ook is. Dat is tegelijkertijd de kracht en de zwakte van een open systeem als NAM. Je krijgt een enorme hoeveelheid keuze, maar enorm veel keuze betekent niet automatisch enorm veel goede sounds.
En daar wordt de hype interessant
Ik vraag me daarom af hoeveel van de huidige NAM A2-hype daadwerkelijk gebaseerd is op een hoorbaar verschil en hoeveel wordt veroorzaakt door het mechanisme dat we inmiddels zo goed kennen van YouTube en social media. Een bekende reviewer maakt een enthousiaste video, een andere reviewer probeert hetzelfde product en is eveneens enthousiast en vervolgens verschijnen er steeds meer video’s waarin NAM A2 wordt omschreven als een enorme doorbraak.
Dat betekent absoluut niet dat al die reviewers elkaar bewust napraten of dat ze betaald worden om enthousiast te zijn. Er zijn genoeg serieuze YouTubers die uitstekend werk leveren en daadwerkelijk kritisch luisteren. Maar we moeten ook niet doen alsof YouTube een onafhankelijk wetenschappelijk laboratorium is. Contentmakers moeten iedere week nieuwe video’s maken, nieuwe producten zorgen voor clicks en een titel als ‘NAM A2 is best goed’ zal waarschijnlijk aanzienlijk minder kijkers trekken dan ‘NAM A2 DESTROYS KEMPER AND TONEX’.
Daar komt nog bij dat de gemiddelde gitarist helemaal niet zit te wachten op een wetenschappelijke vergelijking. Die wil horen of zijn gitaar lekker klinkt. En precies daar ontstaat een interessante paradox. Misschien is NAM A2 technisch gezien inderdaad een van de meest nauwkeurige manieren om een versterker te modelleren. Maar als het verschil tussen NAM A2 en een goede bestaande modeler in een bandmix nauwelijks te horen is, wat hebben we dan precies gewonnen?
Mijn eigen ervaring met NAM A2
Ik heb de NAM A2-plugin inmiddels zelf geprobeerd en daar kan ik in ieder geval één ding over zeggen: mijn eerste ervaring was bepaald niet subliem. De plugin liep bij mij volledig vast op een behoorlijk krachtige pc. Niet een klein hikje of een incidentele foutmelding, maar gewoon echt vastlopen. Dat gebeurt bij mij maar zelden met gitaarplugins. Ik draai behoorlijk wat zware software en normaal gesproken is dat geen probleem.
Alleen met Genome heb ik een tijdje vergelijkbare problemen gehad. Dat is inmiddels gelukkig opgelost en die plugin draait bij mij weer stabiel. Daarom wil ik mijn ervaring met NAM A2 ook niet groter maken dan hij is. Het kan heel goed zijn dat het probleem te maken heeft met mijn specifieke configuratie, drivers of een andere softwarematige oorzaak. Misschien is het inmiddels opgelost. Maar mijn eerste kennismaking met NAM A2 was dus niet het soort ervaring waarbij ik meteen dacht: dit is de toekomst.
En misschien is dat ook wel een nuttige relativering van alle enthousiaste video’s die momenteel verschijnen. Uiteindelijk moet je het zelf proberen. Niet alleen vijf minuten naar een YouTube-video luisteren, maar daadwerkelijk een gitaar aansluiten, een paar uur spelen, presets maken en kijken of je na een week nog steeds enthousiast bent.
Hoeveel beter moet het eigenlijk nog worden?
Daar zit voor mij de kern van de discussie. Stel dat NAM A2 inderdaad nauwkeuriger is dan de technologieën die we de afgelopen jaren hebben gebruikt. Stel dat een capture voor 99 procent overeenkomt met de echte versterker en een concurrerende technologie op 97 procent zit. Is dat dan ook muzikaal een groot verschil?
Misschien wel. Misschien hoor je het onmiddellijk. Maar misschien ook niet.
Een Kemper is inmiddels al behoorlijk overtuigend. Fractal maakt uitstekende modellen. Neural DSP heeft plugins waarmee je in een paar minuten een professionele gitaarsound kunt maken. TONEX kan fantastische captures produceren. Helix is inmiddels een volwassen platform. En ondertussen staan er bij veel gitaristen gewoon echte versterkers in de studio.
Op een bepaald moment komt de vraag dan niet meer neer op welke technologie het meest nauwkeurig is, maar op welke technologie het prettigst werkt. Welke interface vind je fijn? Welke sounds zitten erin? Hoe snel kun je een goede preset maken? Hoe reageert het systeem op je gitaar? Hoe gedraagt het zich in een band? Hoe makkelijk is het live te gebruiken?
Dat zijn misschien veel belangrijkere vragen dan een paar procent meer nauwkeurigheid.
NAM A2 kan alsnog heel belangrijk worden
Daarmee wil ik NAM A2 zeker niet afschrijven. Integendeel. Ik denk dat de ontwikkeling juist heel interessant is. Vooral het open karakter en het feit dat steeds meer fabrikanten ondersteuning toevoegen, maken NAM A2 anders dan weer een nieuwe gesloten modeler van één fabrikant.
Als HeadRush, Valeton en mogelijk nog meer fabrikanten NAM A2 daadwerkelijk breed gaan ondersteunen, kan het systeem snel een standaardformaat worden voor amp captures. En als gebruikers vervolgens hun eigen captures kunnen maken en op verschillende apparaten kunnen gebruiken, ontstaat er een ecosysteem dat veel groter kan worden dan de technologie zelf.
Maar misschien moeten we ook gewoon even wachten.
Niet alles hoeft meteen een revolutie te zijn.
Misschien is NAM A2 inderdaad de beste technologie die we ooit hebben gehad. Misschien blijkt over twee jaar dat vrijwel iedere betaalbare modeler ermee werkt en dat het huidige onderscheid tussen plugins, modelers en captures grotendeels verdwenen is.
Maar misschien kijken we over drie jaar ook terug en denken we: weet je nog dat iedereen toen zei dat NAM A2 alles ging veranderen?
Ik blijf daarom voorlopig een beetje sceptisch. Niet omdat ik denk dat NAM A2 slecht is, maar juist omdat ik het verhaal eerst zelf wil ervaren. Ik heb dat met TONEX ook gedaan. Ik kocht zelfs twee apparaten omdat ik wilde weten of de hype terecht was. Uiteindelijk verdwenen ze bij mij naar de achtergrond.
Voor NAM A2 geldt voor mij daarom maar één echte test. Niet de YouTube-video, niet de technische specificaties en niet de vraag of een capture in een blindtest net iets dichter bij een echte versterker komt.
Pak een gitaar. Zet NAM A2 aan. Draai een paar akkoorden, speel een solo, zet een backingtrack aan en speel een uur.
Als je daarna denkt: ‘verdomme, dit klinkt én speelt echt fantastisch’, dan hebben we misschien iets bijzonders in handen.
En als je vervolgens drie uur later nog steeds zit te spelen, zonder ook maar één keer na te denken over de technologie die erachter zit?
Dan mag NAM A2 van mij inderdaad de bom zijn.
Maar voorlopig luister ik vooral even naar de hype. En daarna pak ik mijn gitaar.