De vorm van de Stratocaster is misschien wel het meest herkenbare ontwerp uit de geschiedenis van de elektrische gitaar. Sinds de introductie in 1954 is de dubbele cutaway body uitgegroeid tot een wereldwijd symbool voor rock, blues, pop en talloze andere muziekstijlen.
Maar juist die herkenbaarheid zorgt nu voor discussie binnen de gitaarwereld. Fender probeert de rechten op het ontwerp nadrukkelijker te beschermen en heeft daarbij ook Yamaha benaderd vanwege de bekende Pacifica-serie.
Bescherming van een gitaarlegende
Fender heeft de afgelopen periode juridische stappen gezet tegen verschillende fabrikanten die volgens het bedrijf te dicht bij het originele Stratocaster-ontwerp komen. De aanleiding daarvoor is een eerdere juridische uitspraak in Europa waarbij de Stratocaster-vorm bescherming kreeg.
Daarmee ontstaat een interessante situatie. De Stratocaster bestaat inmiddels ruim zeventig jaar en de vorm is door duizenden gitaristen, bouwers en merken gebruikt als inspiratiebron. Veel fabrikanten hebben hun eigen interpretatie gemaakt van het bekende S-style ontwerp.
De vraag is nu waar de grens ligt tussen inspiratie en een kopie.
Yamaha Pacifica in de discussie
Een van de merken die hiermee te maken heeft gekregen, is Yamaha. Het Japanse bedrijf bevestigde dat het een officiële sommatie van Fender heeft ontvangen en onderzoekt momenteel de gevolgen daarvan.
Hoewel Yamaha niet heeft aangegeven welke modellen precies onderwerp zijn van de discussie, ligt de aandacht vooral op de Pacifica. Deze gitaarserie werd begin jaren negentig geïntroduceerd en groeide uit tot een van de populairste alternatieven voor spelers die een veelzijdige S-style gitaar zoeken.
De Pacifica staat juist bekend om zijn eigen identiteit: goede bouwkwaliteit, veel speelbaarheid en een sterke prijs-kwaliteitverhouding. Voor veel gitaristen was het een eerste serieuze elektrische gitaar.
Een gevoelig onderwerp
Binnen de gitaarwereld roept de stap van Fender veel reacties op. Voorstanders vinden dat een merk het recht heeft om zijn iconische ontwerpen te beschermen. Een herkenbare vorm is immers onderdeel van de identiteit en waarde van een merk.
Critici wijzen er juist op dat vrijwel alle gitaarontwerpen voortbouwen op eerdere ideeën. De geschiedenis van de elektrische gitaar bestaat uit doorontwikkeling. Veel moderne modellen combineren elementen die ooit door andere fabrikanten zijn geïntroduceerd.
Een Stratocaster-achtige gitaar betekent bovendien niet automatisch dat iemand een exacte kopie bouwt.
De invloed op kleinere bouwers
De discussie gaat daarom verder dan alleen Fender en Yamaha. Ook kleinere gitaarbouwers kijken met interesse naar de ontwikkelingen. Boutique-bouwers en onafhankelijke merken maken vaak gitaren die gebaseerd zijn op klassieke vormen, maar daar hun eigen draai aan geven.
De angst bestaat dat strengere regels ervoor kunnen zorgen dat er minder ruimte komt voor innovatie en variatie.
Aan de andere kant wil Fender voorkomen dat andere merken profiteren van een ontwerp dat jarenlang is opgebouwd en wereldwijd gekoppeld wordt aan hun naam.
De toekomst van de S-style gitaar
De komende tijd wordt duidelijk hoe groot de gevolgen van deze juridische strijd daadwerkelijk zijn. De Stratocaster zal zonder twijfel een van de belangrijkste gitaarontwerpen ooit blijven. Maar de vraag is hoeveel vrijheid andere fabrikanten krijgen om daarop voort te bouwen.
Voor gitaristen is het een interessante ontwikkeling. Want hoewel veel spelers houden van de klassieke modellen, is juist de enorme keuze aan varianten een belangrijk onderdeel geworden van de moderne gitaarmarkt.
De geschiedenis van de elektrische gitaar is altijd een verhaal geweest van inspiratie, evolutie en nieuwe interpretaties. De vraag is nu hoeveel ruimte er blijft voor die evolutie.