Wie regelmatig met gitaristen praat, kent het verschijnsel waarschijnlijk. Een gitarist heeft een goede gitaar, een versterker die prima klinkt en een pedalboard waar jarenlang aan is gebouwd. Toch verschijnt er ineens een nieuwe gitaar, een ander pedaal of een nieuwe versterker. En zodra die gear eenmaal binnen is, begint de zoektocht soms opnieuw.
Het steeds vervangen van gear heeft niet altijd te maken met het feit dat de oude apparatuur slecht is. Voor veel muzikanten is gear onderdeel van het creatieve proces. Een andere gitaar kan een andere speelstijl stimuleren, een nieuw pedaal kan een nummer een compleet andere richting geven en een andere versterker kan ervoor zorgen dat een gitarist opnieuw naar zijn eigen geluid gaat luisteren.
Dat voortdurende zoeken heeft zelfs een bekende naam gekregen: GAS, oftewel Gear Acquisition Syndrome. Het is geen officiële medische diagnose, maar in de gitaarwereld wordt de term vaak gebruikt voor de sterke drang om nieuwe apparatuur te kopen.
De zoektocht naar de perfecte sound
Een van de belangrijkste redenen waarom gitaristen hun gear blijven vervangen, is de zoektocht naar een eigen geluid. Een beginnende gitarist kan tevreden zijn met vrijwel iedere degelijke gitaar en versterker. Naarmate de ervaring toeneemt, worden de verschillen tussen instrumenten en apparatuur echter steeds duidelijker.
Een gitarist ontdekt bijvoorbeeld dat een bepaalde gitaar beter reageert op zijn speelstijl. Een andere hals voelt comfortabeler, bepaalde pickups reageren beter op een versterker en een andere speaker kan het karakter van een versterker sterk veranderen.
Daarmee ontstaat een zoektocht die eigenlijk nooit helemaal eindigt. Er bestaat namelijk niet één perfecte gitaarsound. Het geluid dat goed werkt voor blues kan totaal anders zijn dan de sound die nodig is voor metal, funk, jazz of shoegaze. Ook de context speelt een rol. Een geluid dat thuis indrukwekkend klinkt, hoeft in een bandmix niet hetzelfde resultaat te geven. Daardoor kan een gitarist opnieuw op zoek gaan naar andere pickups, een andere versterker of een ander effect.
GAS: wanneer gear zelf onderdeel van de hobby wordt
Voor sommige gitaristen draait het niet alleen om muziek maken. Gear verzamelen wordt zelf een hobby. Het bekijken van nieuwe gitaren, het vergelijken van versterkers en het volgen van nieuwe pedaalreleases kan bijna net zo interessant worden als het bespelen van het instrument. Social media hebben die ontwikkeling versterkt. Op YouTube, Instagram en andere platforms verschijnen dagelijks demonstraties van nieuwe gitaren, pedalen, versterkers en studioapparatuur. Een gitarist hoeft daardoor niet meer te wachten tot een nieuw product in de plaatselijke muziekwinkel ligt.
Een demonstratie kan bovendien gemakkelijk het gevoel creëren dat er iets ontbreekt in de huidige setup. Een gitarist ziet een nieuw overdrivepedaal en hoort een sound die aantrekkelijk klinkt. Vervolgens ontstaat de vraag of dat pedaal misschien precies is wat het eigen pedalboard mist. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen daadwerkelijk betere apparatuur en apparatuur die simpelweg anders klinkt. Een duurder pedaal is niet automatisch beter voor iedere speler. Het kan vooral een andere manier bieden om met geluid om te gaan.
Nieuwe gear kan creativiteit stimuleren
Er is ook een positieve kant aan het vervangen van gear. Nieuwe apparatuur kan muzikanten uit hun vaste routine halen. Wanneer een gitarist jarenlang dezelfde gitaar gebruikt, kan een ander instrument nieuwe ideeën opleveren. Een Jazzmaster kan bijvoorbeeld uitnodigen tot andere akkoorden en effecten dan een traditionele humbucker-gitaar. Een baritongitaar kan leiden tot riffs in een lager register, terwijl een Bass VI weer nieuwe mogelijkheden biedt tussen gitaar en bas.
Hetzelfde geldt voor effecten. Een nieuw delaypedaal, fuzz of modulatie-effect kan een muzikant dwingen om op een andere manier te spelen. Soms ontstaat een nieuw nummer simpelweg doordat iemand een geluid ontdekt dat hij eerder nog niet gebruikte. Voor producers kan dit effect nog groter zijn. Nieuwe plugins, hardware-synthesizers, interfaces en effecten kunnen een compleet andere productiewerkwijze opleveren.
Veranderingen in speelstijl veranderen ook de gear
Gitaristen blijven zich ontwikkelen. Een instrument dat perfect past bij iemand die net begint, kan een paar jaar later minder geschikt zijn. Een speler kan bijvoorbeeld van pop naar metal overstappen. Een andere gitarist begint met blues en raakt later geïnteresseerd in jazz. Ook kan iemand overstappen van vooral akkoorden spelen naar leadgitaar of fingerstyle. Daardoor verandert de behoefte aan gear automatisch.
De voorkeur voor een bepaalde hals, mensuur, pickupconfiguratie of brug kan door de jaren heen veranderen. Ook het versterkergeluid kan evolueren. Een gitarist die eerst vooral een clean geluid gebruikte, kan later meer interesse krijgen in oversturing, high gain of effecten. Het vervangen van gear is in zo’n situatie niet noodzakelijk verspilling. Soms sluit nieuwe apparatuur simpelweg beter aan bij de muzikant die iemand inmiddels is geworden.
De invloed van bekende gitaristen
Ook andere muzikanten spelen een belangrijke rol in de gearkeuzes van gitaristen. Zodra een bekende gitarist een bepaald instrument, pedaal of versterker gebruikt, ontstaat er interesse vanuit fans. De geschiedenis van gitaarmuziek staat vol voorbeelden waarbij een bepaald stuk gear onderdeel werd van het imago en geluid van een artiest. Denk aan de Red Special van Brian May, de verschillende gitaren van David Gilmour of de uitgebreide pedalboards van moderne gitaristen.
Voor een fan kan het aantrekkelijk zijn om dezelfde gitaar of hetzelfde pedaal te gebruiken. Niet alleen vanwege het geluid, maar ook vanwege de verbinding met de artiest. Toch blijft de speler zelf uiteindelijk bepalend. Hetzelfde instrument kan bij twee gitaristen compleet anders klinken. Speeltechniek, aanslag, versterkerinstellingen, effecten en productie hebben allemaal invloed op het eindresultaat.
Marketing maakt de verleiding groter
De muziekindustrie brengt voortdurend nieuwe producten uit. Dat is logisch: fabrikanten moeten blijven innoveren en nieuwe producten ontwikkelen. Voor gitaristen betekent dit dat er iedere maand nieuwe mogelijkheden verschijnen. Een fabrikant brengt een nieuwe versterker uit, een pedaalmerk komt met een nieuwe versie van een klassiek effect en gitaarmerken presenteren nieuwe modellen en limited editions.
Marketing speelt daarbij een belangrijke rol. Woorden als “nieuw”, “verbeterd”, “limited edition” en “vintage-inspired” kunnen de aandacht van consumenten trekken. Vooral gelimiteerde modellen kunnen aantrekkelijk zijn omdat ze een gevoel van schaarste creëren. De gedachte dat een bepaald instrument later misschien niet meer verkrijgbaar is, kan ervoor zorgen dat een aankoop sneller wordt gemaakt.
Daarom is het voor gitaristen nuttig om zichzelf af te vragen wat een nieuwe aankoop daadwerkelijk toevoegt. Als een nieuw pedaal bijvoorbeeld vrijwel hetzelfde doet als een pedaal dat al op het board staat, is de meerwaarde misschien vooral esthetisch of emotioneel.
Waarom duurdere gear niet altijd beter klinkt
Een hogere prijs betekent niet automatisch dat een gitarist beter gaat klinken. Bij duurdere instrumenten betaal je vaak voor betere materialen, afwerking, hardware, exclusiviteit of een bepaalde productiemethode. Dat kan waardevol zijn, maar het betekent niet dat het instrument automatisch beter past bij iedere speler.
Hetzelfde geldt voor pedalen en versterkers. Een eenvoudige setup kan uitstekend functioneren als de onderdelen goed bij elkaar passen. Een gitarist kan duizenden euro’s investeren in een pedalboard, maar uiteindelijk kan een relatief eenvoudige combinatie van gitaar, versterker en één goed gekozen effect veel effectiever zijn voor een bepaalde stijl.
Daarom draait goede gear uiteindelijk minder om de hoeveelheid apparatuur en meer om de combinatie tussen muzikant, instrument en muziek.
Gear vervangen versus gear aanvullen
Er is bovendien een verschil tussen gear vervangen en gear aanvullen. Een gitarist die een tweede gitaar koopt omdat deze een duidelijk ander geluid heeft, breidt zijn mogelijkheden uit. Wanneer een nieuwe gitaar vrijwel hetzelfde klinkt en speelt als een bestaand instrument, is het verschil kleiner.
Dat betekent niet dat zo’n aankoop verkeerd is. Muziekinstrumenten hebben ook een emotionele waarde. Een gitarist kan simpelweg verliefd worden op een bepaalde gitaar. Dat is juist een onderdeel van de aantrekkingskracht van gitaren. Het zijn niet alleen gereedschappen, maar ook objecten waarmee muzikanten een persoonlijke band kunnen ontwikkelen.
Voor professionele spelers kan het vervangen van gear daarnaast praktische redenen hebben. Een instrument kan intensief gebruikt zijn, elektronica kan slijten en apparatuur moet betrouwbaar blijven tijdens optredens en sessies.
De tweedehandsmarkt houdt de gearcirkel in beweging
De voortdurende wisseling van apparatuur heeft ook een groot effect op de tweedehandsmarkt. Gitaristen die een nieuw instrument willen kopen, kunnen hun oude gitaar, versterker of pedaal verkopen. Daardoor kan gear verschillende eigenaren krijgen zonder dat het instrument zijn muzikale leven beëindigt. Een gitaar die voor de ene speler niet meer interessant is, kan voor een andere muzikant juist precies zijn wat hij zoekt.
De tweedehandsmarkt maakt het bovendien makkelijker om gear uit te proberen zonder altijd de volledige nieuwprijs te betalen. Vooral bij bekende gitaren, versterkers en pedalen kan dat een interessante manier zijn om verschillende apparatuur te ontdekken. Voor gitaristen die regelmatig wisselen is het daarom belangrijk om niet alleen naar de aankoopprijs te kijken, maar ook naar de mogelijke restwaarde van apparatuur.
Wanneer is vervangen echt zinvol?
De belangrijkste vraag is uiteindelijk niet hoe vaak een gitarist gear vervangt, maar waarom. Een nieuwe gitaar kan zinvol zijn wanneer de huidige gitaar bepaalde muziekstijlen beperkt. Een nieuwe versterker kan logisch zijn wanneer het huidige model niet geschikt is voor optredens of studio-opnames. Een pedaal kan waarde toevoegen wanneer het daadwerkelijk een geluid mogelijk maakt dat eerder niet beschikbaar was.
Maar soms is nieuwe gear vooral een oplossing voor een probleem dat niet door apparatuur wordt veroorzaakt. Een gitarist die moeite heeft met timing wordt waarschijnlijk niet automatisch beter door een duurder pedaal. Iemand die zijn akkoorden nog niet goed beheerst, heeft meestal meer aan oefenen dan aan een nieuwe gitaar.
Daarom blijft de beste investering voor iedere gitarist uiteindelijk tijd. Nieuwe gear kan inspiratie geven, maar speelervaring en muzikale ontwikkeling bepalen veel meer hoe iemand uiteindelijk klinkt.
De zoektocht stopt waarschijnlijk nooit
Dat gitaristen hun gear blijven vervangen, is dus niet vreemd. Muziek verandert, spelers veranderen en technologie ontwikkelt zich voortdurend. Voor de ene gitarist betekent dat jarenlang spelen op één favoriete gitaar. Voor een andere speler betekent het voortdurend experimenteren met nieuwe instrumenten en effecten. Beide manieren kunnen prima naast elkaar bestaan.
Zolang nieuwe gear daadwerkelijk bijdraagt aan het speelplezier, de creativiteit of de muziek, hoeft er niets mis te zijn met de zoektocht. Het wordt vooral interessant wanneer het kopen van apparatuur een doel op zichzelf wordt en het daadwerkelijke spelen naar de achtergrond verdwijnt.
Conclusie
De voortdurende zoektocht naar nieuwe gear heeft veel verschillende oorzaken. GAS, veranderende speelstijlen, inspiratie van andere gitaristen, nieuwe technologie en marketing spelen allemaal een rol. Voor sommige muzikanten is gear verzamelen bovendien een belangrijk onderdeel van de hobby.
Toch hoeft de beste setup niet de grootste of duurste te zijn. Uiteindelijk gaat het om de combinatie tussen gitarist, instrument en muziek. Nieuwe gear kan inspireren en nieuwe mogelijkheden bieden, maar het belangrijkste onderdeel van iedere setup blijft degene die de snaren daadwerkelijk bespeelt.