Het is de nachtmerrie van elke gitarist: je schroevendraaier schiet uit tijdens het klussen, of je stoot per ongeluk met een microfoonstatief tegen je speaker. Mij gebeurde het onlangs helaas (zie foto). Een scheur in het papier van de conus lijkt fataal, maar dat is het zelden. Met de juiste techniek en een paar simpele huis-tuin-en-keukenmiddelen herstel je de speaker zonder dat je het hoort in je sound.
Waarom repareren in plaats van vervangen?
- Behoud van je tone: Een ingespeelde speaker heeft een soepelheid die een nieuwe speaker niet heeft. Door te repareren behoud je die “sweet spot”.
- Vintage waarde: Bij klassieke versterkers is de originele speaker cruciaal voor de waarde. Een vakkundige reparatie is altijd beter dan een niet-originele vervanger.
- Kosten: Een flesje houtlijm kost een paar euro, terwijl een kwaliteits-speaker al snel richting de honderd euro gaat.
Wat heb je nodig voor de “koffiefilter-methode”?
Gebruik voor een papieren conus nooit zomaar elke lijm. Dit is je boodschappenlijstje:
- Witte houtlijm (PVA): Gebruik lijm op waterbasis die transparant opdroogt. Deze lijm blijft microscopisch flexibel. Gebruik nooit secondelijm; dit wordt te hard en bros, waardoor de conus rondom de reparatie opnieuw zal scheuren.
- Koffiefilters of vloeitjes: Deze materialen hebben sterke, lange vezels maar zijn extreem licht. Koffiefilters zijn ideaal voor grotere scheuren; vloeitjes werken perfect voor haarscheurtjes.
- Water: Om de lijm iets te verdunnen (verhouding 3 delen lijm op 1 deel water).
- Een zacht penseeltje: Voor nauwkeurig aanbrengen.
Het stappenplan voor een solide reparatie
- Inspectie en voorbereiding: Haal de speaker uit de kast. Verwijder stof en vuil rondom de scheur met een droge kwast.
- De vezels puzzelen: Duw de gescheurde randen voorzichtig terug naar hun originele plek. Probeer de randjes van het papier weer in elkaar te laten grijpen zodat de conus weer vlak is.
- De patch scheuren: Scheur een stukje uit het koffiefilter dat net iets groter is dan de scheur. Belangrijk: Knip het papier niet! Een gescheurde rand heeft losse vezels die beter hechten en de overgang van de patch naar de conus vloeiender maken.
- Lijmen: Smeer een dun laagje van je lijmmengsel op de scheur. Leg de papieren patch erop en verzadig deze met meer lijm met je penseel. Strijk vanuit het midden naar buiten om luchtbellen te verwijderen.
- Drogen: Laat de speaker minimaal 24 uur rusten. De lijm moet volledig uitgehard zijn voordat de conus weer grote luchtdruk moet verplaatsen.
Extra tips voor een professioneel resultaat
- De “onzichtbare” fix: Is je conus zwart en wil je de reparatie verbergen? Meng een druppel zwarte Oost-Indische inkt of een beetje fijngemalen houtskool door je lijm. De patch droogt dan zwart op in plaats van transparant of gelig.
- De rand van de speaker: Zit de scheur in de “surround” (de geribbelde buitenrand)? Dit deel beweegt het meest. Gebruik hier een iets dunnere patch en zorg dat de lijm goed flexibel blijft.
- De batterij-test: Twijfel je of de speaker verder nog goed is? Houd heel kort een 9V-batterij tegen de speakeraansluitingen. Als de conus soepel naar voren of achteren “plopt” zonder schurend geluid, is de mechaniek binnenin nog gezond.
- Voorkant of achterkant? Bij een gitaarspeaker is het meestal het beste om de patch aan de voorkant te plakken. De luchtdruk in een kast drukt de patch dan tegen de conus aan in plaats van er vanaf.
Wat als er een gat in zit en er papier mist?
Mocht er echt een gaatje in je speaker zitten waarbij het papier weg is, dan kun je een “brug” slaan. Breng eerst een laagje lijm aan op de randen en laat dit even plakkerig worden. Plaats dan een patch aan zowel de voor- als achterkant van het gat, zodat ze elkaar in het midden raken en met de lijm versmelten. Dit creëert een nieuwe, sterke structuur op de plek van het gat.